Từ khởi đầu khiêm tốn là một dự án nghiên cứu cho đến vị thế hiện tại là mạng toàn cầu, Internet đã định hình lại xã hội trong nhiều thập kỷ kể từ khi ra đời đến nay. Trong bài viết này, hãy cùng FPT Telecom tìm hiểu về lịch sử phát triển của Internet nhé.
1. Lịch sử phát triển Internet
1.1. Những năm 1950-1980
Vào những năm 1950, các tổ chức quốc phòng, nghiên cứu và giáo dục của Hoa Kỳ đã phát triển các mạng máy tính đầu tiên để chia sẻ thông tin, tài nguyên và cơ sở dữ liệu. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, các máy tính chỉ có thể được kết nối với nhau khi ở cùng một khu vực và khả năng trao đổi dữ liệu bị hạn chế.
Sự ra đời của mạng ARPANET đã thay đổi điều đó. Vào những năm 1980, các nhà khoa học đã tạo ra nền tảng cho Internet ngày nay, bao gồm các công nghệ DNS, IRC và AOL, cho đến khi các nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) thương mại đầu tiên đưa Internet đến với người dùng tại nhà.
ARPANET – Khởi đầu của Internet (Năm 1969)
Vào năm 1969, giữa thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Cơ quan Quản lý Dự án Nghiên cứu Tiên tiến (ARPA) đã khởi xướng dự án có tên là ARPANET với mục đích tạo ra một mạng lưới để các máy tính có thể giao tiếp với nhau ở khoảng cách xa. ARPANET sử dụng hệ thống mạng mới, được gọi là chuyển mạch gói (Packet Switching). Hệ thống này giúp máy tính có thể gửi tin nhắn qua mạng.
Mạng ARPANET đã hoàn thành sứ mệnh của mình và dần dần bị loại bỏ sau đó. Các mạng còn lại là tiền thân của Internet ngày nay của chúng ta.
Email đầu tiên (Năm 1971)
Email đầu tiên trên ARPANET được gửi từ máy tính này sang máy tính khác vào năm 1969 nhưng khác xa so với email mà chúng ta biết. Ý tưởng gửi thư gần như tức thời từ thiết bị này sang thiết bị khác trong một tổ chức khiến các chuyên gia bắt đầu phát triển các giao thức phức tạp hơn.
Năm 1971, Ray Tomlinson, một lập trình viên người Mỹ làm việc tại ARPANET đã đề xuất ký tự “@” để phân biệt tên người dùng với tên máy tính đích, gửi thư theo dạng “tên người dùng@tên máy tính”. Đây cũng là cách chúng ta gửi email kể từ đó.
Ban đầu, email được sử dụng để giao tiếp trong các mạng nội bộ của các trường đại học và viện nghiên cứu. Tuy nhiên phát minh này hữu ích đến mức các lập trình viên đã bắt đầu nghiên cứu ý tưởng gửi email đến các máy tính bên ngoài mạng nội bộ. Khi Internet mở rộng, email trở thành một phần không thể thiếu trong giao tiếp.
Email được áp dụng rộng rãi vào những năm 1990 với sự gia tăng của các nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) cung cấp dịch vụ email miễn phí cho người dùng cá nhân. Các dịch vụ email dựa trên web (Hotmail và Yahoo mail) góp phần vào sự phổ biến của email.
1.2. Năm 1983 -1985: ARPANET chuyển sang TCP/IP
Cho đến năm 1983, các máy tính ARPANET đã sử dụng NCP (Network Control Protocol) để giao tiếp với nhau. Tuy nhiên, NCP có những hạn chế và không phù hợp để kết nối các loại mạng máy tính khác nhau. Để giải quyết vấn đề này, các nhà phát triển đã tạo ra TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol). Giao thức TCP/IP linh hoạt hơn và có thể kết nối các mạng máy tính khác nhau, cho phép giao tiếp tốt hơn.
Quá trình chuyển đổi từ NCP sang TCP/IP diễn ra dần dần vì cơ sở hạ tầng mạng cần được cập nhật. Các trình dịch đặc biệt, được gọi là cổng giao thức, được phát triển để giúp các máy tính vẫn sử dụng giao thức NCP giao tiếp với các máy tính sử dụng TCP/IP.
1.3. Năm 1985: DNS ra đời
Vào những ngày đầu của Internet, Host (Network Host – là máy tính và các thiết bị khác giao tiếp với máy tính và thiết bị khác trên mạng) được xác định và truy cập bằng địa chỉ IP dạng số, ví dụ: 192.0.2.1. Tuy nhiên, khi Internet phát triển, việc ghi nhớ và quản lý tất cả các địa chỉ IP trở nên không thực tế. Đó là lúc DNS hay hệ thống phân giải tên miền (Domain Name System) ra đời.
DNS ra đời vào năm 1984, thực hiện chức năng dịch tên miền thành địa chỉ IP dạng số. DNS hoạt động giống như một sổ địa chỉ cho Internet. Việc nhớ các tên miền như Google.com hoặc Facebook.com dễ hơn thay vì nhớ các chuỗi ký tự số phức tạp.
1.4. Năm 1985: AOL thành lập
AOL (trước đây gọi là America Online) được ra mắt vào năm 1985 và đổi tên thành AOL vào năm 1991. Đây là một trong những nhà cung cấp dịch vụ Internet đầu tiên cho người dùng.
Trước đây, chủ yếu là các doanh nghiệp, tổ chức giáo dục và chính phủ sử dụng Internet. Vào những năm 1990, AOL đã giúp Internet trở nên phổ biến rộng rãi bằng cách cung cấp quyền truy cập Internet dạng quay số, cho phép người dùng kết nối bằng đường dây điện thoại của họ.
1.5. Năm 1988: IRC (Internet Relay Chat) được triển khai
IRC (Internet Relay Chat) là giao thức truyền thông thời gian thực và hệ thống trò chuyện dựa trên văn bản, cho phép mọi người gửi tin nhắn trực tiếp cho nhau qua Internet.
Năm 1988, nhà khoa học máy tính người Phần Lan, Jarkko Oikarinen, đã phát triển IRC, bao gồm các chức năng trò chuyện nhóm trong các diễn đàn thảo luận, nhắn tin riêng tư, truyền dữ liệu và chia sẻ file giữa những người dùng ở nhiều địa điểm khác nhau.
1.6. Năm 1989: World Wide Web ra đời
Năm 1989, Tim Berners-Lee, làm việc tại CERN, đã đề xuất phát triển hệ thống siêu văn bản được kết nối mạng để điều hướng và liên kết các tài liệu được lưu trữ trên các máy tính của CERN. Đề xuất của ông đã phác thảo các thành phần chính và nguyên tắc thiết kế của World Wide Web:
- URI (Uniform Resource Identifier) cung cấp cách chuẩn hóa để xác định các tài nguyên trên web.
- HTTP (HyperText Transfer Protocol – Giao thức truyền tải siêu văn bản) để truyền dữ liệu qua Internet.
- HTML (HyperText Markup Language – ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản) để cấu trúc và định dạng tài liệu, cho phép hiển thị văn bản, hình ảnh và liên kết.
- Khái niệm về hệ thống phân tán (Distributed System) để cho phép bất kỳ máy tính nào được kết nối có thể truy cập thông tin phi tập trung.
Cách tiếp cận của Berners-Lee đã loại bỏ nhu cầu về máy chủ tập trung và cho phép web phát triển và mở rộng quy mô. Ý tưởng của ông đã đặt nền tảng cho web kết nối và có thể truy cập được mà chúng ta biết đến ngày nay.
1.7. Những năm 1990: Internet dial-up ra đời
Internet quay số (dial-up) ra đời vào những năm 1990 và các nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) thương mại đầu tiên bắt đầu cung cấp kết nối Internet cho các hộ gia đình.
Đĩa CD-ROM của AOL và các trình duyệt web khác được bán tại các cửa hàng, cho phép người dùng cài đặt và dùng thử miễn phí trong 30 ngày (trước khi tính phí theo giờ). Các phòng trò chuyện xuất hiện để mọi người trên khắp thế giới thảo luận về sở thích chung, mở đường cho Reddit và các nền tảng mạng xã hội.
Các trang web được tạo ra với tốc độ chóng mặt để giúp bất kỳ ai có kết nối Internet đều có thể truy cập, mua sắm và trò chuyện trực tuyến. Một số trang web lớn nhất thế giới như Amazon, Google, eBay, IMDb và Yahoo, lần đầu tiên ra mắt vào những năm 90. “Bong bóng Dotcom” của các thị trường trực phát triển nhanh chóng, nhưng không tồn tại được lâu.
Tuy nhiên vào thời điểm này, Internet cần sử dụng toàn bộ đường dây điện thoại gia đình để hoạt động. Điều đó có nghĩa là mọi người không thể gọi điện thoại và duyệt Internet cùng lúc. Ngoài ra, tốc độ kết nối quay số cũng rất chậm, 56kbps, khiến cho việc tải xuống mất rất nhiều thời gian.
1.8. Những năm 2000: Sự ra đời của băng thông rộng
Sự ra đời của băng thông rộng vào đầu những năm 2000 đã thổi thêm “luồng sinh khí mới” cho Internet, cho phép tín hiệu trên một đường truyền được chia đều giữa điện thoại và Internet. Điều này có nghĩa là người dùng có thể lướt web và gọi điện thoại cùng lúc, đồng thời tốc độ kết nối nhanh hơn.
1.9. Những năm 2010: Sự trỗi dậy của mạng xã hội
Năm 2010 đánh dấu sự xuất hiện của các nền tảng mạng xã hội đã định hình lại cách chúng ta kết nối, giao tiếp và chia sẻ thông tin trực tuyến. Các nền tảng như Facebook, Twitter và Instagram đã có tác động sâu sắc đến Internet.
Các nền tảng này cung cấp cho người dùng khả năng tạo hồ sơ, kết nối với bạn bè và gia đình, cũng như chia sẻ cảm nghĩ, ảnh và video theo thời gian thực. Sự phát triển của mạng xã hội đã thúc đẩy các phương thức giao tiếp mới, cho phép mọi người tương tác và trò chuyện với những người khác trên khắp thế giới.
Tiếp đến là sự xuất hiện của điện thoại thông minh và Internet di động. Điện thoại thông minh kết hợp chức năng của điện thoại, máy tính và thiết bị đa phương tiện thành một thiết bị di động duy nhất, cung cấp cho người dùng khả năng kết nối liên tục.
Với các thiết bị di động, việc truy cập Internet không còn giới hạn ở máy tính nữa. Điện thoại thông minh cho phép người dùng duyệt web, email, tương tác trên các nền tảng mạng xã hội và sử dụng các ứng dụng di động từ mọi nơi vào mọi lúc.
Sự ra đời của các mạng di động tốc độ cao, chẳng hạn như 3G, 4G và hiện nay là 5G, đã nâng cao hơn nữa trải nghiệm Internet di động, cho phép tốc độ dữ liệu nhanh hơn và kết nối được cải thiện.
2. Ai là người phát minh ra Internet?
Vinton Cerf và Bob Kahn: Vinton Cerf và Bob Kahn được biết đến là “cha đẻ của Internet”. Vào những năm 1970, cả hai đã cùng nhau phát triển giao thức TCP (Transmission Control Protocol) và giao thức Internet (IP – Internet Protocol), được gọi chung là TCP/IP.
Bộ giao thức này đã thiết lập các quy tắc cơ bản để truyền dữ liệu và giao tiếp giữa các mạng máy tính khác nhau. Công trình của Vinton Cerf và Bob Kahn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo các mạng khác nhau có thể kết nối và chia sẻ thông tin một cách liền mạch.
Tim Berners-Lee: Tim Berners-Lee, một nhà khoa học máy tính người Anh, đã phát minh ra World Wide Web (WWW) vào cuối những năm 1980. Tầm nhìn của ông nhằm đảm bảo các thông tin có sẵn và được chia sẻ dễ dàng trên toàn thế giới. Berners-Lee đã phát triển các công nghệ cần thiết, bao gồm HTML và HTTP, cho phép liên kết và truy cập tài liệu thông qua trình duyệt web.
Paul Baran: Khái niệm chuyển mạch gói của Paul Baran là một nền tảng quan trọng cho Internet. Vào những năm 1960, Baran đã đề xuất ý tưởng chia nhỏ dữ liệu thành các gói nhỏ hơn để truyền qua mạng hiệu quả hơn. Khái niệm này đã đặt nền tảng cho việc tạo ra mạng ARPANET (Advanced Research Projects Agency Network), sau này phát triển thành Internet hiện đại.
Radia Perlman: Công trình nghiên cứu về giao thức mạng của Radia Perlman đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của Internet. Bà được biết đến với phát minh giao thức STP (spanning-tree protocol), giúp mạng Ethernet trở nên đáng tin cậy và có khả năng mở rộng hơn.
Karen Spärck Jones: Nhà khoa học máy tính người Anh, Karen Spärck Jones, đã có những đóng góp đáng kể cho xử lý ngôn ngữ tự nhiên và truy xuất thông tin. Công trình nghiên cứu của bà tác động sâu sắc đến các công cụ tìm kiếm và hệ thống phân tích văn bản, vốn là những thành phần thiết yếu của Internet hiện đại.
Như vậy, bài viết trên đây FPT Telecom vừa chia sẻ cho bạn một số thông tin về lịch sử phát triển Internet. Ngoài ra, bạn đọc có thể tham khảo thêm một số bài viết khác để tìm hiểu thêm cách thức hoạt động của Internet nhé!
